Câu hỏi thường gặp

• Mitilena Wallet có phải ví non-custodial không?
  +

  Có. Private key được lưu ở phía bạn. Nghĩa là bạn có thể gửi tiền theo ý mình; chúng tôi không kiểm soát tiền mã hóa của bạn. Chúng tôi không giữ hộ và không chịu trách nhiệm về chúng. Bạn phải tự bảo quản private key của mình.

• Ví non-custodial tốt hơn ví cổ điển ở điểm nào?
  +

  Trong ví custodial (cổ điển), private key của bạn nằm trên máy chủ của công ty cung cấp dịch vụ. Công ty có thể phá sản (như sàn FTX và hàng chục sàn khác), có thể bị hack (như Mt. Gox và nhiều nơi khác), chủ công ty có thể chiếm đoạt tiền (như sàn Thodex và các sàn khác), hoặc tài sản của bạn có thể bị đóng băng với lý do không chứng minh được nguồn gốc tiền (thực tế thường gặp). Bạn có thể dính lệnh trừng phạt, hạn chế không do lỗi của mình, v.v.

• Tôi có phải chủ sở hữu private key trong ví của các bạn không?
  +

  Có. Bạn nhận private key lúc tạo địa chỉ ngẫu nhiên trên subdomain riêng của ví (dự án con Mitilena Generate, tại https://generate.mitilena.com/) hoặc trong ứng dụng offline riêng (giải pháp còn an toàn hơn).

• Mitilena có phải ví lạnh không?
  +

  Có, Mitilena — là ví lạnh ở mọi phiên bản.
  Dù bạn dùng theo cách nào:

  • với thẻ phần cứng NFC,
  • qua phiên bản web,
  • ứng dụng máy tính,
  • ứng dụng di động,
  • hoặc thậm chí tải về USB đã mã hóa.

  
  Trong mọi kịch bản Mitilena vẫn là ví lạnh.

• Mitilena có phải ví ký offline không?
  +

  Có, chúng tôi có ứng dụng riêng để ký offline. Nghĩa là ứng dụng có thể chạy trên máy tính không có internet. Ứng dụng hoàn toàn không dùng internet. Nếu bạn muốn hiểu cách hoạt động, hãy đọc tiếp về mật mã học.

• Có thể dùng Mitilena Wallet trên USB miễn phí không?
  +

  Có, tải ứng dụng ví miễn phí và dùng. Nếu đủ kỹ năng kỹ thuật bạn có thể mã hóa nó. Ngay cả khi không, chương trình vẫn tự mã hóa mỗi private key bằng mật khẩu riêng — mật khẩu có thể gồm không chỉ số mà cả mọi ký tự, kể cả emoji. Vì vậy lớp bảo vệ này khá vững chắc.

• Tôi thấy quá khó, làm sao bắt đầu dùng đơn giản?
  +

  Hoặc mua phiên bản an toàn nhất với ba thẻ phần cứng NFC tại liên kết, hoặc dùng bản miễn phí: góc trên bên phải nhấn nút + (cộng), chọn tiền mã hóa cần dùng, nhấn tạo private key, sao chép dữ liệu vào ghi chú hoặc in ra — xong, bạn đã có ví với địa chỉ. Có thể nhận và gửi. Miễn phí. Tuy nhiên, bạn cần hiểu đây là công cụ chuyên nghiệp, đòi hỏi trách nhiệm cao hơn đổi lấy bảo mật cao hơn và không dành cho người mới trong ngành crypto.

• Private key trong tiền mã hóa là gì và địa chỉ liên quan thế nào?
  +

  Đơn giản: private key là một mật khẩu dài. Từ private key (khóa đóng) bạn có thể tạo public key (khóa mở) — đó chính là địa chỉ trên blockchain để nhận tiền mã hóa. Biết private key thì suy ra được public key, nhưng gần như không thể làm ngược lại. Không thể lấy private key từ public key (địa chỉ). Hoặc có thể, nhưng sẽ mất 4,5 tỷ năm brute force.

• Blockchain là gì trong hai câu?
  +

  Thông tin được niêm trong các khối, mỗi khối tiếp theo mang nhãn có mã của khối trước và mã của chính nó. Giống như hộp tài liệu: mỗi hộp mới trong chuỗi dán nhãn của hộp cũ và nhãn của hộp hiện tại. Nhờ các nhãn đó có thể xếp hộp theo thứ tự tăng dần đến trần (biết hộp đầu, hộp cuối, v.v.). Cũng không thể sau này rút hộp giữa chuỗi ra và thay bằng hộp khác với mã riêng khác. Các mã phải khớp nhau.
  Bạn sẽ nói: "Tôi thay nội dung hộp nhưng dán cùng mã". Không được, vì mã không đơn giản. Mã là bản kiểm kê mọi hàng hóa và tài liệu trong hộp, kể cả trạng thái: mới, đã dùng, v.v. Muốn thay hộp thì chỉ được thay bằng hộp giống hệt. Vì đây là hộp số, nó phải khớp từng ký tự — tức là bản sao gương. Điều đó bảo đảm tính toàn vẹn của cả chồng hộp hay chuỗi khối — đó chính là blockchain. Bản kiểm kê còn được mã hóa (hash) bằng thuật toán SHA để rút ngắn, đó chính là mã cuối của hộp.

• Làm sao mã hóa cả một cuốn sổ kiểm kê thành một mã nhỏ?
  +

  Ví dụ, thuật toán SHA256 là mã hóa một chiều, còn gọi là hashing. 20 trang văn bản có thể biến thành một chuỗi gọi là hash, ví dụ: "f88bd37626922a08e0111c8feed17ee879e6aeb1b7975f2ef8a95b93dd88c9a5". Không thể từ chuỗi này giải mã ngược lại 20 trang. Chỉ khi có đúng nguyên văn 20 trang mới thu được mã hash khớp 1-1.

• Mã hóa là gì trong hai câu?
  +

  Bạn trao đổi thư với bạn bè qua bưu điện và muốn bưu tá không đọc được nội dung. Hai bên thỏa thuận luôn thay mỗi chữ cái bằng một chữ cái cụ thể khác trong bảng chữ cái — đó gọi là thuật toán (cách) mã hóa. Bạn còn lập một bảng đối chiếu: chữ nào đổi thành chữ nào để giải mã. Ví dụ A thành Ch, B thành K, v.v. Tờ bảng đối chiếu đó chính là private key. Có bảng này và biết thuật toán (thay chữ đơn giản trong ví dụ của chúng ta), ai cũng giải được thư đã mã hóa. Ví dụ: "Hello, let me know how you are" (tiếng Anh) khi mã hóa có thể thành: "Awccf, cwr nw btfq efq zfr xdw". Để giải, lấy chữ A đầu, tìm trong bảng phải thay bằng chữ gì, rồi từng chữ tiếp theo. Thuật toán tương tự từng được Gaius Julius Caesar dùng. Sau này mỗi quốc gia phát triển thuật toán riêng, thường bí mật cho mục đích quân sự. Chỉ vài thập kỷ gần đây mã hóa mới phổ biến cho mọi người.

• Thật sự không thể dò private key bằng brute force sao?
  +

  Nếu nói về Bitcoin, theo tính toán của chúng tôi, nếu bạn có 1000 máy tính để dò, thì để tìm private key dài như: f88bd37626922a08e0111c8feed17ee879e6aeb1b7975f2ef8a95b93dd88c9a5. Bạn cần tối thiểu 4,5 tỷ năm. Xấp xỉ tuổi Trái Đất theo các nhà khoa học hiện đại.

• Giao dịch trên blockchain được xác nhận bằng private key của người gửi?
  +

  Đúng, bạn ký giao dịch bằng private key chỉ nên do bạn giữ. Blockchain không quan tâm giao dịch ký từ máy nào, nước nào hay ai ký — chỉ cần chữ ký hợp lệ. Nếu bạn không kiểm soát private key, bạn sẽ không bao giờ biết từ nước nào, nơi nào ai đó đã chuyển tiền của bạn. Không thể điều tra kiểu đó. Dữ liệu như vậy không được phân tích hay lưu trên các node blockchain.
  Ai đó có thể có private key ví của bạn mà bạn không hề biết cho đến khi họ chuyển crypto sang mình. Bạn có thể giữ ví 10 năm trong khi ai đó ở nửa kia Trái Đất cũng truy cập được, và chỉ khi Bitcoin tăng gấp chục lần người đó mới chuyển tiền của bạn. Đó sẽ là khoản đầu tư đáng tiếc nhất. Để tránh điều này mới có những ví như của chúng tôi.
  Private key không được đưa cho ai; không nên giữ crypto lâu dài trên máy chủ người khác, nơi private key có thể bị truy cập bởi: quản trị viên CSDL, giám đốc công ty và vợ anh ta, lập trình viên cao cấp và có thể cả vài nhóm hacker đang «ngủ đông». Một lập trình viên cao cấp đã nghỉ việc có thể từ nửa kia Trái Đất xóa sạch 1 trong 100.000 ví anh ta truy cập được, còn sàn sẽ nói không ai hack được chỉ một ví trong 100.000. Nghĩa là chính tài khoản của bạn bị hack và sàn không liên quan. Lỗi tại bạn. Chứng minh ngược lại gần như bất khả với người dùng thông thường.

• Ví non-custodial có ký giao dịch offline không?
  +

  Vừa đúng vừa không — từ ứng dụng này vẫn có nhiều yêu cầu ra mạng. Mỗi yêu cầu mang thông tin. Để kiểm tra số dư v.v. Nếu nó mang theo private key thì sao? Nghĩa là về hình thức giao dịch có thể được ký trên thiết bị của bạn — offline. Nhưng bạn không thể kiểm chứng, vì không biết chính xác lệnh nào rời máy gửi lên máy chủ. Offline thật sự là khi chương trình hoàn toàn không chạm mạng.
  Ví của chúng tôi thực sự ký offline ngay cả ở bản miễn phí, nhưng bạn phải tin chúng tôi 100%. Nếu không tin, hãy mua module ký offline — ứng dụng đó chạy hoàn toàn không mạng và thậm chí không cần tin chúng tôi: offline 100%.

• Tại sao cần ký giao dịch offline?
  +

  Đây là bảo vệ tuyệt đối. Ngay cả khi máy bị nhiễm, không gì giúp bạn ngoài ký offline. Máy dính cả nghìn trojan cũng không thể đánh cắp crypto, dù private key ở dạng rõ. Đơn giản vì không cách nào gửi thông tin đó đi. Không mạng = không giao được dữ liệu đã đánh cắp. Đây là mức bảo mật của chính phủ và tổ chức quân sự.
  

  Các mức bảo mật:
  • Lưu tiền mã hóa trong ví nóng custodial hoặc trên sàn. Đây là cách phổ biến nhất nhưng cực kỳ không an toàn. Chiếm khoảng 95% thị trường crypto vì sàn là cửa vào chính. Tài sản thực ra không thuộc về bạn. Bạn chỉ dùng được khi sàn còn «ưu ái». Nếu sàn nghi ngờ giấy tờ nơi cư trú hoặc nguồn gốc tiền, họ có thể yêu cầu: bạn lấy $10.000 mua bitcoin 5 năm trước từ đâu, và kiếm $10 triệu thế nào? À, không có giấy tờ — thì bộ phận AML KYC trên Đảo Cocos quyết định khóa bạn vì hỗ trợ khủng bố, cực đoan và mọi tội lỗi. Cảm ơn bitcoin của bạn, chúng sẽ vào quỹ phát triển chi nhánh AML KYC. Mọi thắc mắc gửi tòa án Đảo Cocos — sân bay chưa xây, hãy đi thuyền. Thêm nữa, mọi virus crypto trên thế giới đều nhắm vào các ví và sàn này, thường qua thay địa chỉ.
  • Lưu tiền trong ví web/extension kiểu MetaMask v.v. Chúng báo cho mọi website biết bạn đã cài trên máy. Với mọi site. Nếu bên kia là hacker, họ có thể thử tấn công bằng hộp thoại lừa. Ngoài ra bạn nhập private key vào đó — có gửi đi đâu nữa hay không, không ai biết và sẽ không biết (xem mục 5 về chủ đề này).
  • Lưu tiền trong phần mềm ví lạnh miễn phí. Thứ nhất, chúng bị mọi virus nhắm tới; thứ hai, giống mục trên, bạn nhập key — có gửi đi hay không không ai biết. Tuy nhiên đây đã là lựa chọn chấp nhận được đầu tiên. Với số tiền nhỏ, đây là điểm vào để lưu trữ. Bao gồm cả giải pháp của chúng tôi: dùng website hoặc tải ứng dụng miễn phí (chỉ là chúng tôi chưa quá phổ biến nên chưa bị mọi virus nhắm tới).
  • Lưu private key trên USB phần cứng HSM kiểu Yubikey. Về lý thuyết đây là một trong những cách an toàn, nhưng private key không thể lấy ra khỏi USB bằng bất kỳ cách nào. Nghĩa là toàn bộ tài sản phụ thuộc vào độ bền của USB — rất không đáng tin. Hãy tưởng tượng một triệu đô la phụ thuộc vào thiết bị dễ hỏng như lò vi sóng. Vào Amazon hoặc eBay, mở bất kỳ USB phổ biến nào, xem bao nhiêu đánh giá tiêu cực rằng nó đột ngột ngừng hoạt động. Giờ nghĩ: bạn đặt một triệu đô lên thiết bị chắc chắn sẽ hỏng theo định luật vật lý, và ngày đó có thể là bất kỳ lúc nào — chip kém chất lượng có thể chết bất chợt. Hỏng thì không cách nào lấy bitcoin ra. Cũng không gửi bảo hành được vì chính hãng nói private key không thể trích xuất.
  • Ví phần cứng cổ điển dạng USB. Đây đã là mức đáng kể. So với HSM, private key có thể xuất và in, cất két; nếu USB hỏng vì mang túi hay ẩm ướt, về lý thuyết bạn tìm lại private key trong két, mua ví mới và nạp vào (thực tế tờ giấy private key nhiều khi đã mất lúc đó). Nhược điểm ít lộ: giống MetaMask, mỗi ví phần cứng cài «cầu nối» giữa thiết bị vật lý và trình duyệt — mọi website đều thấy bạn gắn ví phần cứng và có thể ép kết nối. Có kết nối là có thể bị tấn công. Mở cửa cho mọi site là quá đà. Hacker cài virus vào site bạn hay vào, bạn vào với ví đang kết nối — ngay lập tức bị thử tấn công, không cần tải gì thêm; giao diện ví mặc định đã mở. Tiếp theo. Với tôi quan trọng hơn. Cầu nối là ứng dụng chạy nền ẩn, luôn hoạt động cả 5 năm sau khi bạn không còn dùng ví. Ngốn tài nguyên và liên tục «làm gì đó». Làm gì? Cần tính toán nền liên tục vì sao? Vì một lớp bảo mật tôi lại hy sinh lớp khác khi cài dịch vụ ẩn không tài liệu? Có thể nó theo dõi tôi? Mục kế. Bạn phải tin công ty 100%. Vì ký diễn ra khi ví online — dù không ai hack ví, hãng hoặc một nhân viên vẫn có thể hack. Mỗi khi có trao đổi thông tin mà bạn không kiểm soát, luôn có nguy cơ seed phrase hoặc private key «lọt» trong luồng. Bạn không chứng minh được. Đây không phải ngân hàng để truy vết và khóa thanh toán. Ở đây đánh cắp một triệu đô la và người ta thậm chí không giải thích kỹ thuật nổi chuyện gì. Không có diễn đàn để lên tiếng, không lên TV, và dù lên cũng không lập luận được. Bạn không cài proxy Fiddler theo dõi mọi request cả năm. Không có log — đừng vu khống, đây là đơn kiện bảo vệ danh dự. Còn private key thì hầu gái nhìn trộm trên bàn. Cuối cùng. Nhiều chip trong các ví này đã bị phá từ lâu. Giới chuyên gia bảo mật biết rõ. Vì vậy một ví phổ biến thậm chí sẵn sàng giải mã ví bị tịch thu cho cảnh sát. Tức là chỉ chống hàng xóm, không chống lực lượng mạnh.
  • Mức tiện và tin cậy tốt nhất: giải pháp thẻ phần cứng NFC của chúng tôi. Gần giống HSM và ví phần cứng. Nhưng không có nhược điểm HSM «chỉ một USB duy nhất». Ở đây cùng một private key có thể có trên bất kỳ số thẻ nào (mặc định ba). Không nhược điểm của ví phần cứng — không cài «cầu nối» ẩn. Không cần mua nhiều ví. Không cần cất private key chỗ không an toàn (ví dụ bị mất lúc dọn nhà). Và rất tiện — không phải cắm USB. Nếu phá HSM cần 4 tỷ năm, phá thẻ chúng tôi khoảng 22.000 năm. Ít hơn một chút nhưng thực tế tương đương. Chỉ còn một điểm giống ví phần cứng: cần tin công ty 100%.
  • Mức bảo mật paranoid. Dùng ví của chúng tôi chỉ để xem số dư, còn ký giao dịch trên thiết bị tách biệt hoàn toàn khỏi mạng. Loại bỏ nốt điểm «tin 100%». Không còn tin tưởng — thuần thực dụng. Ứng dụng không thể gửi request ẩn khi ký vì máy chạy nó không kết nối internet.Dữ liệu vào ứng dụng bạn thấy (qua QR hoặc văn bản) — dữ liệu giao dịch thông thường. Đầu ra bạn cũng thấy (hex giao dịch cần công bố lên mạng). Kém tiện hơn phương án trên, nhưng đạt mức tổ chức nhà nước và quân sự. Dữ liệu không bị hacker hay cả nhà cung cấp ví đánh cắp. Module ký offline này chúng tôi bán, cài được trên Windows, Mac OS, Linux. Dạng PWA cho di động; sau này sẽ ra app di động thông thường. Thực ra ai cũng có thể decompile file .apk Android của chúng tôi và kiểm chứng private key không gửi lên máy chủ. Với 99% người dùng, đủ dùng mục 6 — mua ví kèm thẻ NFC. Với ai giữ hàng triệu đô la, chúng tôi khuyên dùng cả 6 và 7, tức mua thêm module ký offline.

• Nếu có sự cố, tôi có thể chuyển ví sang ví khác không?
  +

  Tất nhiên. Vì bạn có private key và ở một số blockchain còn có «seed phrase» (mnemonic 12–16 từ). Chúng tôi tập trung vào private key chứ không phải seed phrase (mnemonic), vì thuật toán derivation (trích địa chỉ từ seed) không phải lúc nào cũng tuân thủ chặt (cùng một seed ở các nhà cung cấp khác nhau có thể ra địa chỉ khác). Private key là giải pháp cấp thấp hơn nên đơn giản và đáng tin hơn.

• Tôi nên lưu private key ở đâu?
  +

  Nếu bạn mua gói trả phí kèm thẻ NFC, hãy ghi key lên cả ba thẻ — không cần in hay lưu riêng. Bạn cũng có thể mua thêm vài nhãn dán NFC và nhân bản key, dán ví dụ dưới bàn. Nếu dùng bản ví miễn phí, nhất định hãy in key. Ở bản trả phí Mitilena Generate tự lưu mã QR để quét thay vì chép tay. Lưu key dạng số (ghi chú, chat, email) chỉ chấp nhận được nếu số tiền với bạn còn nhỏ và bạn chấp nhận rủi ro mất khoảng 0,5%.

• Tôi thích đọc phần kỹ thuật, đâu có thêm thông tin về chủ đề này?
  +

  Hãy đọc blog của chuyên gia Marek Hruska. Có nhiều bài thú vị.

• Có giải pháp lưu tiền mã hóa an toàn cho doanh nghiệp không?
  +

  Mọi hướng dẫn trên cũng áp dụng cho doanh nghiệp. Bạn có thể viết cho chúng tôi, nêu rõ tình huống — có thể chúng ta sẽ hợp tác.

• Mitilena Pay là gì?
  +

  Đây là hệ thống xử lý thanh toán tiền mã hóa. Nhờ đó bạn có thể nhận thanh toán crypto từ doanh nghiệp và cá nhân. Cả online trong cửa hàng trực tuyến hoặc xuất hóa đơn qua email, lẫn tại cửa hàng truyền thống qua terminal trong ứng dụng di động. Phí hệ thống 0,8%. 3 tháng đầu miễn phí, phí 0%.
  Bạn có thể nhận thanh toán từ hệ sinh thái Mitilena hoặc từ bất kỳ ví/sàn nào. Hệ thống hoạt động với ví lạnh của bạn — tiền luôn dưới toàn quyền kiểm soát của bạn. Không cần đăng ký.

• Ai nằm trong đội dự án?
  +

  Đội ngũ gồm các lập trình viên trình độ cao, doanh nhân giàu kinh nghiệm và những người đam mê tiền mã hóa. Tất cả chúng tôi làm việc dưới sự dẫn dắt của nhà lãnh đạo tài năng, thân thiện và truyền cảm hứng — Jan Pejsa.

• Ví của tôi có hoạt động không cần đăng ký không?
  +

  Đây là ví chuyên nghiệp, đăng ký không bắt buộc. Bạn có thể theo dõi trạng thái crypto mà không đăng ký và không nhập private key. Chỉ cần thêm địa chỉ và chọn blockchain. Cẩn thận: nếu xóa cache cục bộ trình duyệt, các ví đã lưu sẽ mất. Vì vậy nếu định dùng không đăng ký, nên tải chương trình — xóa cache sẽ không ảnh hưởng ví đã lưu trong chương trình. Luôn nhớ: bạn phải lưu private key ở nơi khác. Không được phụ thuộc 100% vào private key lưu trong chương trình.

• Có hỗ trợ kỹ thuật không?
  +

  Hỗ trợ kỹ thuật chỉ dành cho người dùng premium đã mua bản trả phí. Dự án không có hỗ trợ kỹ thuật miễn phí. Nếu bạn không trả tiền cho sản phẩm, thì chính bạn là sản phẩm. Nhưng chúng tôi không bán dữ liệu của bạn. Vì vậy hy vọng bạn trân trọng sản phẩm tốt này — cho phép gửi 10 bitcoin không rủi ro, không đăng ký, trong 10 cú nhấp, mà không chuyển private key đi đâu.

• Có luôn dùng được ví không cần đăng ký không?
  +

  Một số khu vực pháp lý yêu cầu bạn phải được định danh, vì vậy nếu thuộc khu vực đó bạn cần đăng ký. Tuy nhiên, các luật này thường áp dụng cho ví nóng custodial. Về kỹ thuật chúng tôi có đăng ký, nên khi còn nghi ngờ — hãy đăng ký.

• Ví của các bạn có yêu cầu KYC không?
  +

  Khi bạn dùng ví lạnh, chúng tôi không có quyền truy cập tài sản của bạn. Chúng tôi không nhận crypto của bạn để lưu hộ — không có chuyển giao, không có quyền sở hữu. Vì vậy không cần KYC. Chúng tôi không định đoạt crypto của bạn; bạn không giao cho chúng tôi giữ. Nhưng nếu bạn nạp ví nóng (cần cho Mitilena Pay với vai trò người bán hoặc giao dịch trên mini-exchange) và số tiền nạp trên tương đương 1000 EUR, thì cần KYC. Trong trường hợp đó bạn giao cho chúng tôi giữ ngắn hạn tương đương 1000 EUR trở lên, nên theo luật chúng tôi phải biết ai đã chuyển số tiền đó.

• Cần dữ liệu gì để đăng ký thường và dùng ví lạnh?
  +

  Chỉ email của bạn.

• Sản phẩm được phân phối thế nào?
  +

  Theo quy tắc chuẩn của ngành, sản phẩm được phân phối ở trạng thái "As Is". Chúng tôi không chịu trách nhiệm về việc bạn dùng ví sai cách hay mất private key. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về lỗi có thể có trong sản phẩm, việc một số blockchain không khả dụng khi node lỗi, tấn công hacker, chặn bởi nhà cung cấp hoặc ở cấp quốc gia. Tuy nhiên, chúng tôi cam kết đang phát triển sản phẩm và cố gắng để đa số người dùng dùng được một cách tiện lợi và an toàn.

• Tỷ giá tiền mã hóa được cập nhật thế nào ở đây?
  +

  Mỗi 90 giây với tỷ giá trung bình theo một trong các blockchain tracker phổ biến nhất.

• Ký giao dịch ở phiên bản web cũng diễn ra trên thiết bị của tôi?
  +

  Có, trong trình duyệt. Hash đã ký của giao dịch sau đó được gửi tới node blockchain. Không thể khôi phục giao dịch gốc từ hash. Nhưng hãy cẩn thận với tiện ích trình duyệt — chúng có thể xem dữ liệu của bạn. Nếu dùng tiện ích, nên tải ứng dụng desktop hoặc di động.